Erkek Kısırlığı Nedeniyle Gebelik Oluşmaması

Gebelik oluşturamayan bir çiftte sorun %40 oranında erkekle ilgili, %20 durumda da hem erkek hem de kadınla ilgilidir.

Erkek genital fizyolojisi

Aynen kadındaki gibi erkekte de hipotalamustan pulsatil olarak (dalgalanmalar şeklinde) salgılanan GnRH, hipofiz bezinden FSH ve LH hormonu salgılanmasını uyarır. LH testislerde bulunan Leydig hücrelerinden testosteron salgılanmasını sağlarken, FSH Sertoli hücrelerine etki ederek spermatogenezi (sperm üretimini) başlatır. Spermler yaklaşık olarak 72 günde olgunlaşır ve 14 gün gibi bir sürede depolanacakları bölgeye taşınırlar.

Spermlerin üretildikleri halleriyle dölleyebilme özellikleri çok zayıftır. Ejakülasyon (boşalma) aşamasına gelmeden önce meni adı verilen sıvıya dönüşmeleri gerekir. Yaklaşık 4 ml. hacmindeki meninin %60'ı seminal vezikül adı verilen yapı tarafından oluşturulur. Bu vezikülün sağladığı sıvı meninin son şekli almasını sağlar. Prostat salgıları ise meninin %20'sini oluştururlar ve bu sıvıda spermin, asit fosfataz ve likefaksiyonu ("sulanmayı") sağlayan proteolitik enzimler bulunur. Prostat en dış kısımda yeralan organ olduğundan ejakulasyonda ilk boşalan sıvı prostat sıvısıdır ve en canlı spermler bu sıvı içinde yer alırlar.

Erkek infertilitesi (kısırlığı) (Male faktör) nedenleri

  • Erkek infertilitesinde varikosel (testislerin etrafında bulunan damarların genişlemesi) gibi testis ve komşu dokulardan kaynaklanan bozukluklara sık rastlanır.
  • Gonore (bel soğukluğu) ve diğer enfeksiyonlara bağlı sperm iletim kanalı bozukluklarının oranı %8-10'dur.
  • Hiperprolaktinemi (prolaktin hormonu yüksekliği) ve diğer hormon bozuklukları %1 oranında infertilite nedenidir.
  • Cinsel ilişkiyle ilgili problemler: Erken boşalma, orgazm olamama, impotans (penisin sertleşmemesi) sıklıkla rastlanan nedenler arasında yer alır.
  • Klinefelter sendromu: bu sendrom 47 XXY şeklindeki kromozom bozukluğunu ifade eder (erkeğin normal kromozom yapısı 46 XY). Fazladan var olan X kromozomu nedeniyle sperm üretilememektedir. Ender görülen bir durumdur. Mozaik kromozom yapısında (47 XXY yapısının yanında bazı hücrelerin normal kromozom yapısına sahip olması) az sayıda sperm üretimi olabilir.
  • Bilinmeyen nedenler: erkek infertilitesi için yapılan incelemelerin önemli bir kısmında hiçbir neden bulunamaz.

Erkek infertilitesinde yapılacak muayene ve incelemeler

Ürolojik muayene

  • spermiyogram
  • gerekli durumlarda antisperm antikor (erkeğin kanında bulunan bazı maddelerin spermlerin işlevlerini bozucu etkiye sahip olması)
  • gerekli durumlarda LH, FSH, prolaktin seviyeleri
  • şüpheli durumlarda Klinefelter sendromu araştırması için karyotipleme (kromozom haritası çıkarılması)
  • testis biyopsisi: (azospermi yani hiç sperm olmaması durumunda testis içinde sperm aramak için yapılan ileri bir incelemedir)

Erkeğe ait kısırlık durumlarında gebelik oluşturmak için uygulanan tedaviler

Tedavi, bulunan nedene yönelik olarak üroloji uzmanınca yapılır.

  • Varikosel operasyonu: Varikosel sağlıklı ve fertil (gebe bırakabilme özelliği olan) erkeklerin %8-10'unda bulunabilen bir durumdur. Bu yüzden ameliyat kararı verilmeden önce spermiyogramda bozukluğun bu nedene bağlı olduğundan emin olmak gerekir.
  • Vazektomi ("erkekte kanalların bağlanması") geri döndürülme operasyonları
  • Sperm iletim kanallarındaki tıkanıklıkların açılması
  • Hormon ve diğer ilaçlarla tedavi
  • IUI (kadına uygulanan inseminasyon-"aşılama": bu yöntemde kadının yumurtlama gününde erkekten alınan spermler arasında en hareketli olanları özel yöntemlerle alınarak bir enjektöre aktarılır ve bu enjektörde bulunan spermler kadının rahim içi boşluğuna özel bir yöntemle verilir).
  • Mikroenjeksiyon (IVF (tüp bebek) yönteminin bir ileri aşaması olarak spermlerden biri bir yumurta hücresinin içine mikroskop altında enjekte edilir ve bir kaç gün sonra oluşan embriyo kadının rahim boşluğu içine yerleştirilir.
  • Donör sperm inseminasyonu (Türkiye'de uygulanmamaktadır. Sperm bankasından alınan spermler kadına nakledilir.)

Video: IVF (tüp bebek) ve mikroenjeksiyon nasıl yapılır? (animasyon)


Gebe kalamama (kısırlık) tedavisi