Plasenta Prevya (Plasentanın doğum kanalının girişini tıkaması)

Plasenta Previa (prevya) - Önde Gelen Plasenta Nedir?

Hamilelikte rahm ile rahimağzının birleştiği bölgeye alt segment adı verilir. Bu bölge rahim kaslarının bittiği ve rahimağzı bağdokusunun başladığı ara bölgedir. Bu ara bölgede ilerleyen gebelikle çok önemli değişiklikler meydana gelir. Rahim büyüdükçe alt segment gevşer ve rahimağzının yumuşamasına katkıda bulunur. Doğum eylemi başladığında bu bölgedeki gevşeme en üst seviyeye ulaşır.

Normal şartlarda rahimin yukarı kısımlarında yerleşen ve gelişen plasentanın çeşitli nedenlerle alt segmente yerleşmesi plasenta prevya (previa:latince "yolu tıkayan", burada yol-doğum kanalıdır) olarak tanımlanır. Plasenta prevya'nın en büyük tehlikesi ciddi olabilen kanamalara yolaçması ve bebeğin doğum kanalına girmesine engel olmasıdır.

Plasenta prevya alt segmenti kısmen ya da tümüyle kapatarak bebeğin rahim içinden doğum kanalına girmesine engel olur. Bu durumlarda doğum eylemi başladığında doğum kanalına giremeyen bebeğin doğumu yanlızca sezaryen ile gerçekleşebilir.

Alt segmentin gelişme ve yumuşama sürecinde plasentanın alt yüzünde bulunan damar uçları açıkta kaldığında kanama başlar. Alt segment yumuşaması ne kadar fazla ve ne kadar hızlı olursa (doğum eylemi başlaması bu süreci çok hızlandırır) kanama da o kadar şiddetli olur. Plasenta alt segmentin üzerine tümüyle oturmuşsa hayatı tehdit eden kanamalar ortaya çıkabilir.

Bazı gebeliklerde erken dönemlerde rahim ağzına yakın bir yerleşim gösteren plasenta rahimin büyümesiyle rahimağzından uzaklaşabilir. Bu yüzden plasenta prevya tanısı genellikle 26-28. haftadan sonra kesinleşir.

Placenta previa kimlerde ve neden olur?

İmplantasyon (döllenen yumurtanın rahim içine yerleşimi) rahimin en verimli ve en uygun bölgesinde gerçekleşir. Genellikle çok geniş bir rahim içi alanında embriyonun yerleşecek bir yer bulması çok zor olmaz. Ancak daha önceden geçirilen şiddetli endometritler (endometrium (rahim iç tabakası) enfeksiyonları), endometriumun yapısını bozan miyom gibi kitleler ya da çok fazla sayıda doğum ya da kürtaj endometriumun bazı alanlarını embriyonun yerleşmesine elverişsiz hale getirir.

Endometriumda kendine yerleşecek yer arayan embriyo son çare olarak rahimin en alt kısmına kadar gider ve gebeliğin ileri dönemlerinde alt segment haline gelecek yerde yerleşerek büyümeye başlar. Rahim ağzı kanalına yakınlığına göre kanalın girişini kısmen ya da tam kapatacak şekilde yerleşim gösterdiğinde plasenta prevya meydana gelir.

Plasenta prevya her gebelikte ortaya çıkabilir. Ancak özellikle aşağıdaki risk faktörlerini taşıyanlarda daha sık gözlenir:

  • çok sayıda doğum yapmış olanlar;
  • düşük ve kürtaj sayısı fazla olanlar;
  • çoğul gebelik taşıyanlar;
  • iki gebelik arası süresi kısa olanlar;
  • rahime ait tümörleri olanlar (miyom-özellikle endometrium tabakasına yakın yerleşim gösteren submüköz tipte olanlar);
  • rahimde doğumsal bazı gelişim kusurları olanlar;
  • geçirilmiş endometrit öyküsü olanlar;
  • ileri anne yaşı olanlar;
  • şiddetli kansızlığı olanlar;
  • fetusun rahim içinde anormal yerleşimi (makat ya da yan duruş);

Video: Bebeğin eşinin önde olması ve doğum kanalına yakın olması kendiliğinden düzelir mi? Kanama yapar mı?


Görülme sıklığı

Plasenta prevya dört ve daha fazla sayıda doğum yapmış olanlarda 1/20 oranında görülür.

İlk gebeliğini yaşayanlarda ise nadirdir ve 1/250 oranında görülür.

Bir kez plasenta prevya oluştuğunda diğer bir gebelikte tekrarlama riski 12 kat artar.

Plasenta prevyaların %4'ünde placenta accreata (plasenta akreata) adı verilen riskli bir durum meydana gelir.

Plasenta akreata: plasentanın uterusun lifleri arasına yerleşmesi durumudur. Bazı durumlarda plasenta özellikle eski sezaryen kesisinin bulunduğu bölgeye yerleşirse rahimi o bölgeden delerek ciddi kanamalara ve fetusun ölmesine yol açabilir. Plasenta akreata doğum sonrası plasentanın ayrılmaması ve aşırı kanama olmasıyla kendini belli eden ve rahimin ameliyatla alınmasına (histerektomi) kadar gidebilen ciddi bir durumdur.

Belirtileri

Plasenta prevya en sık 34. gebelik haftasından sonra ortaya çıkan ağrısız kanama şeklinde belirti verir. İlk kanama cinsel ilişkide, vajinal muayene esnasında ya da durup dururken olabilir. Kanamanın nedeni olgunlaşmaya başlayan alt segmentin üstünde yer alan plasentadaki kan damarlarının açılmasıdır. İlk kanama bazen çok şiddetli de olabilir. Plasenta prevyada en sık düzensiz aralıklarla ortaya çıkan ve kendiliğinden duran ancak cinsel ilişki, aşırı yorgunluk gibi durumlarda tekrarlayan kanamalar söz konusu olur.

Bazı durumda plasenta prevya plasentanın erken ayrılmasına neden olur.
Ablasyo plasenta (plasentanın erken ayrılması)

Tedavi yaklaşımı

Tüm kanamalı gebeliklerde alınan ilk önlemler alınır. Ağır kanama ile seyreden durumlarda eğer kanama önlemlerle durdurulamıyorsa gebelik haftası ne olursa olsun sezaryen ile doğum gerçekleştirilir.

Sezaryende genellikle alt segment insizyonu tercih edilir. Gebeliğin ufak olduğu ve alt segmentin henüz gelişmediği durumlarda, yan duruşta, ya da plasentanın alt segmente kesi yapmayı engelleyecek yerleşimde olması durumunda klasik insizyon ile doğum gerçekleştirilir.

36. gebelik haftasından sonra ortaya çıkan kanamalarda bebek "olgunlaşmış" kabul edildiğinden genellikle sezaryen için fazla beklenmez.

36 haftanın altındaki gebeliklerde kanama hafifse veya önlemlere cevap veren bir kanama söz konusuysa anne adayının durumu tümüyle kontrol altında tutularak bebeğin olgunlaşması için bir süre beklenebilir. Bekleme sürecinde akciğer gelişimini teşvik etmek amacıyla kortizon uygulaması yapılabilir.

Bekleme sürecinde anne adayına kaybettiği kanı tamamlamak için haftada 2-3 üniteden daha fazla kan verilmesi gerekirse genellikle daha fazla beklenmeden doğum gerçekleştirilir.

Plasenta prevya erken doğum tehdidi zemininde de kanamaya başlayabilir. Bu yüzden rahimde kasılma saptanırsa, yani kanamayla beraber erken doğum eylemi bulguları varsa tokoliz (doğum eyleminin durdurulması) denenir.

Anne adayı ile eşi arasında Rh uygunsuzluğu söz konusuysa mutlaka koruyucu amaçlı Anti-Rh immunglobulini (Rhogam®) uygulanır.