gebelik.org Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Kağan Kocatepe tarafından hazırlanmaktadır.

width=970

Hamilelikte (gebelikte) ilaç kullanımı - gebelik.org

width=655

gebelikte ilaç kullanımı  

Gebelik dönemi bazı yakınmalar, önceden var olan hastalıklar ya da gebelikte yeni gelişen durumlar nedeniyle çeşitli ilaçların kullanıldığı bir dönemdir.

Elbette tıbbi durumlar gerektirdiğinde gebelik döneminde de ilaçlar kullanılmalıdır.

Anne adayı şiddetli yakınmaları olduğunda gebe olduğu için tıbbın tedavi olanaklarından yoksun bırakılmayacaktır.

Ancak gebelikte ilaç kullanımında uyulması gereken kurallar vardır ve bu kurallara uyularak kullanıldığında, gebelikte alınan ilaçların gebelik ve bebek üzerinde istenmeyen etkiler oluşturması ve bebek üzerine zararlı olması beklenmez.

En önemli kural gebelikte tıbbi durum ya da yakınmalar ilaç kullanımını gerektirmedikçe ilaç kullanmamak ve kullanılacak ilaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanmaktır. Hemen her tıbbi durum için gebelikte kullanıma uygun bir ilaç vardır.width=655

Gebelik döneminde ilaç kullanımı - genel bilgiler

Gebelik döneminde anne adayları çeşitli nedenlerle ya hamile olduklarını bilmeden ya da bildikleri halde doktor önerisiyle çeşitli ilaçlar kullanırlar. WHO (World Health Organization: Dünya Sağlık Örgütü) dünya genelinde yaptığı bir çalışmada anne adaylarının tüm gebelik dönemi boyunca vitamin ve demir ilaçları hariç ortalama üç ayrı ilaç kullandığını belirlemiştir.  Buna "over the counter" tabir edilen ve reçetesiz satın alınabilen ilaçlar dahil değildir.

Gebelik döneminde en sık kullanılan ilaçlar antiemetik ilaçlar (bulantı gidericiler: Dramamine, Emedur, Zofran, Premesis, Metpamid gibi), antiasitler (mide asidini düşüren ilaçlar, Talcid, Rennie, Gaviscon gibi), antihistaminikler (alerji belirtilerine karşı kullanılan ilaçlar, Zyrtec gibi), analjezikler (ağrı kesici ilaçlar, Minoset, Parol gibi), antibiotikler (Augmentin, Duocid, Rovamycin, Cefatin, Zinnat gibi), sakinleştirici ilaçlar, uyku ilaçları gibi ilaçlardır.

Gebelik döneminde kullanılan ilaçların %100'e yakını plasentadan bebeğe geçmesine karşın, ilaçların çok az bir kısmının bebekte istenmeyen durumların oluşmasına neden olduğu belirlenmiştir.width=655

İlaçlar hakkında genel bilgiler

İlaçlar lokal (bölgesel), oral (ağızdan), parenteral (damar yoluyla, kas içi uygulamayla), transdermal (cilt yoluyla), inhalasyon (akciğerler yoluyla) ve ender ve özel durumlarda uygulanan bazı yollarla vücuda girerler.

 

Lokal ya da topikal uygulama esnasında hasta olan bölgeye ilacın direkt verilmesi söz konusudur (göz, kulak burun damlaları, cilt pomad ve kremleri ve merhemleri, hemoroid (basur) ilaçları gibi). 

Lokal uygulama şeklinde kana geçiş genellikle oldukça düşüktür ve bu yüzden bebeğin direkt olarak etkilenme riski azdır.

Gebelikte bu tür ilaçlar oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır.

Oral uygulamada tablet, kapsül, suspansiyon (yani tozun eritilmesiyle hazırlanmış ilaç), şurup gibi etken maddeyi içeren farmakolojik preparatlar ağız yoluyla alınır ve sindirim sistemine ulaşır. Direkt mideye ya da bağırsaklara etkili olan ilaçlar etkilerini burada gösterdikten sonra genellikle kana fazla geçmeden dışkı yoluyla atılırlar (mide ilaçları, bağırsak gazı gideren ilaçlar, kabızlık ilaçları gibi). Ancak diğer ilaçlar bağırsaklardan geçerken yüksek oranda kana geçerler ve vücudun tüm organlarına dağılarak etki gösterecekleri bölgeye ulaşırlar (antibiotiklerin enfeksiyon bölgesine, ağrı kesicilerin de ağrı olan bölgeye ulaşması gibi). Burada bilinmesi gereken önemli nokta ilaçların seçici olarak hasta bölgeyi bulma özelliklerinin olmaması ve bu nedenle kan damarlarının götürdüğü her noktaya ve bu arada da plasentaya eşit miktarlarda ulaşmalarıdır.

 

Bu yüzden kana geçen her madde plasenta yoluyla bebeğe de ulaşır. Bunun istisnası verilen ilacın plasentayı geçemeyecek kadar büyük yapılı bir madde olmasıdır (kan pıhtılaşmasını engellemede kullanılan heparin gibi).

Parenteral uygulamalarda intravenöz (damar içi) uygulama ilacın direkt olarak kana karışmasını sağlar. Kas içi (intramuskuler) uygulamalarda da ilaç kısa zamanda kan dolaşımına geçer. Transdermal (cilt yoluyla) yapılan uygulamalar (flaster şeklinde cilde yapıştırılan ilaçlardır), inhalasyon yoluyla ilaç alımı gibi uygulamalar da etken maddenin kısa zamanda kana geçmesini sağlar.

width=655

İlaç kana geçtikten sonra neler olur?

İlaç kana geçtikten sonra bazı istisnalar hariç kural olarak plasenta yoluyla direkt olarak bebeğin kan dolaşımına geçer ve anne kanındaki ilaç düzeyiyle bebeğin kanındaki ilaç düzeyi eşitlenir. Bu çoğu durumda bir dezavantaj gibi görünmekle beraber bebeğin lehine kullanıldığı çok sayıda durum vardır. En güzel örnek bebekte aritmi (düzensiz kalp atımı) saptandığı ve bebeğin bu yüzden ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı durumlarda anne adayına verilen antiaritmik (kalp atımını düzenleyici) ilaçların bebeğin dolaşımına geçerek bebekteki aritmiyi normale döndürebilmesidir.

İlaç bebeğin dolaşımına geçtiği andan itibaren bebeğin bulunduğu gebelik haftasına, maruz kaldığı ilaç dozuna ve ilacın teratojen (anomali yapıcı) etkilerine göre bebekle ilaç arasında etkileşim başlar.

Gebelikte sıklıkla kullanılan ilaçlar >>

Site İçi Arama Motoru

Gebelik (hamilelik) haftası hesaplayıcı Gebelik haftanızı ve muhtemel doğum tarihinizi hesaplayın (hamilelik takvimi)

width=300

İlgili Konular

Hamilelikte ilaç kullanımı - genel öneriler

Gebelikte sıklıkla kullanılan ilaçlar

Gebelikte ilaç kategorileri ve kesinlikle teratojen (zararlı) olduğu bilinen ilaçlar

Teratojen ("sakat yapıcı") maddenin tanımı ve etki mekanizması

İlaçların teratojen olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Gebelikte ilaç kullanımı-yaşanan facialarwidth=300

Bebekler neden anomalili ("sakat") doğar?

Röntgen ışınlarının (radyasyonun) gebelik üzerine etkileri

width=300

Dr. Kağan Kocatepe

Dr. Kağan Kocatepe'den muayene randevusu almak için tıklayın

width=300

Kitap Önerisi

9 ay 10 gün hafta hafta hamilelik kitabıDr. Kağan Kocatepe'nin İnkılap Yayınevi'nden çıkan kitabı gebelik öncesi, hamilelik, doğum, loğusalık, yenidoğan ve emzirme ile ilgili ayrıntılı bilgiler veriyor.
9 Ay 10 Gün Hafta Hafta Hamilelik
width=300

width=300

width=300

sosyal eklenti Bu sayfayı Facebook'ta Paylaş