ANNESAYFA [SEDEN EDGÜ DOĞAN]

	1966 Yılında İstanbul'da doğdu. Liseyi Saint Benoit Fransız Lisesi'nde okuduktan sonra, yapmak istediği işi buluncaya kadar bir kaç üniversite dolaştı. Sonunda işletme bölümünü bitirdi, ama çocukken Şehir Tiyatroları'nda yaptığı oyunculuk onu hiç rahat bırakmadığı için tiyatro sanatçısı oldu. Altı sene önce Deniz adlı ilk oğluna hamileyken gebelik ve bebek bakımı konusunda okumaya başladı. Önceleri sadece kendi ilgi alanı olduğu için başladığı bu hobi, zamanla tıp, pedagoji v.s. gibi alanlara da yayıldı ve soru sormak için arayanların artmasıyla, gönüllü bir danışmanlık halini aldı. Bu sırada, ana sınıflarıyla yaptığı yaratıcı drama çalışmaları, çocuklar için olduğu kadar onun için de bir eğitim oldu. İki sene önce internette Deniz Bebe Danışmanlık adıyla bir de sayfa açtı. Ocak ayında ikinci oğlu Ege'yi doğurdu.
Seden'e ulaşmak için: seden@gebelik.org

İÇİMİZDEN BİRİ'nde Seden Edgü Doğan

ŞİFALI (!) OTLAR VE "BESİN" MADDELERİ

Gebelik ve emzirme dönemleri anneler için iki kat sorumluluk demek. Çünkü sevdiğimiz, istediğimiz pek çok yiyecek içecekten mahrum kalıyoruz. Gaz yapmasın diye şunu, uykusuzluk yapmasın diye bunu yemeyelim derken kendimizi kısıtlanmış hissedebiliyoruz. Ama gaz, ya da başka ufak etkilerin dışında aslında bebeğimizin anne karnında gelişim çağında, ya da emzirirken sütümüzden ona geçebilecek bazı maddeler var ki bunlar ciddiye alınmalı. Bunlardan bazıları bazı ülkelerde uyarıyla satılır, bazılarını ise çocuklar için üretilen ürünlerde kullanmak yasaktır. Ne yazık ki bu konuda biraz geride gidiyoruz.

Gebelikte tükettiğimiz bazı gıdalarda, ya da çocuklarımıza ürün markasına güvenerek aldığımız bazı içecek ya da şekerlemelerde bulunan katkı maddeleri onlarda kan kanseri veya beyin tümörü oluşma riskini artırabiliyor. Son yıllarda çocuk kanseri oranlarındaki artışı uzmanlar bu tarzda maddelere bağlıyorlar.

Ben bulabildiğim kadarıyla size sık kullanılan bir kaç maddeden söz edeceğim.  

Monosodyum Glutamat: Hazır Çorbalarda, bazı cipslerde, baharatlı fıstıklarda, tuzotlarda ve hazır etsularında bulunur. Tuza benzer tadı olan lezzet arttırıcı olarak kullanılan bir maddedir. Anne karnındaki bebeklerde ve en az iki yaşına kadar çocuklarda kanserojen özelliği olabileceği tespit edilmiş. Büyüklerde zararı olmadığı söyleniyor.  

Tartrazin, Sunset Yellow : İçeceklere ve şekerlemelere sarı renk vermek için kullanılan bir boya. Çocuklarda hiperaktivite ve beyin fonksiyon bozukluklarına neden olabiliyormuş. Artık pek çok içecek üreticisi zararsız olan Beta Karoten'e dönüyor ama dönmeyenler de var.  

Aspartam (nutrasweet): Tatlandırıcı, şimdilik zararsız olduğu yazılsa da beyinde tümör yaptığına dair bazı araştırma sonuçları da var. Kaçınılmasında yarar var.

Sakarin: Tatlandırıcı, kanserojen olduğu düşünülüyor, ancak bilimsel çalışma sonuçları tartışmalı...    

-Bitkisel ilaçların yararları artık bütün dünyada kabul ediliyor. Doğal olmaları nedeniyle ilaç almak yerine bir bitki çayı içmek insanlara daha zararsız gibi görünüyor. Ancak bitki = zararsız demek değil. Düşünürsek zakkum gibi en kuvvetli zehirlerin, ya da esrar, kokain gibi uyuşturucuların da bitkilerden elde edildiğini hatırlarız. Bitkisel ilaçlar, ancak yan etkileri iyice araştırıldıktan sonra kullanılmalı. Bunun için elimizin altında internet gibi bir kaynak var. Dil konusunda zorluk çekenlerin de başvurabileceği çok güzel bitkisel ilaçlar kitapları var. Orada her otun yanında gebelikte kullanılmasının sakıncalı olup olmadığı yazıyor. Aktarlar ya da büyüklerimiz bize öneride bulunurken bize yanetkiler hakkında bilgi veremiyorlar ve bu yüzden istenmeyen sonuçlar doğabiliyor. 

Sık sık "Denedim bir şey olmadı, ama çok işe yaradı" sözlerini duyuyoruz. Oysa bütün zararlar hemen ortaya çıkmaz ve bazan yıllar sonra karşımıza çıkan bir sorunun bu şekilde bir yanlış kullanımdan kaynaklandığı aklımıza bile gelmez.  

İşte araştırmalarımda bulabildiğim bazı isimler. Hepsinin Türkçe karşılıklarını bulamadım. (Bu konuda bana yardımcı olabilirsiniz)

Gebelikte kaçınılması gereken, düşüğe neden olabilecek otlar:

barberry root bark, cascara sagrada, feverfew, juniper berries, mugwort, pennyroyal, pokeroot, sedefotu, sinameki, southernwood, tansy, thuja and pelinotu.

Ayrıca alınması önerilmeyen bazı başka otlar da şunlar:

Biberiye, Eğirkökü, balsam pear, chervil, Çin melekotu, hernandia, hyptis, mayapple and dağ nanesi. Sarı Kantaron ve  çuhaçiçeği de şüpheli otlar arasında.

Gebelikte kaçinilmasi gereken, düsüge neden olabilecek otlar:
barberry root bark= dikenüzümü/kadintuzlugu/sariçali/amberbaris
bitkilerinden herhangibirinin kök kabugu, cascara sagrada=akdiken kabugundan
elde edilen müshil, feverfew=akirkarha=koyungözü=bir cins kasimpati, juniper
berries=ardiç meyvesi veya yemisi, mugwort=pelinçiçegi,
pennyroyal=yarpuz=kabuk=yaban feslegeni, pokeroot=?, sedefotu, sinameki,
southernwood=karapelin=kafuriye, tansy=solucanotu, thuja=? and pelinotu.
Ayrica alinmasi önerilmeyen bazi baska otlar da sunlar:
Biberiye, Egirkökü, balsam pear=pelesenkagaci meyvesi=kinaçiçegi,
chervil=frenkmaydanozu, Çin melekotu, hernandia, hyptis, mayapple=aliç and
dag nanesi. Sari Kantaron ve çuhaçiçegi de süpheli otlar arasinda.

Arsevi KOZANLI BIROL'a yazı yayınlandıktan hemen sonra gönderdiği e-maildeki bu katkıları için teşekkürler...

Kereviz ve maydanozun vücuttan su atıcı özellikleri nedeniyle fazla tüketilmemeleri gerekiyor.

- Ailelerinde ciddi allerji tabloları olan, ya da kendi allerjik bünyeli annelerin dikkat etmesi gereken bazı besinler de var. Bunlar sık rastlanan allerji tetikleyicileri.

Örneğin yer fıstığı. Bizde eskiden tüketimi çok fazla olmayan ama yeni yeni değişik formlarda karşımıza çıkan yer fıstığı Amerika'da her yıl pek çok insanın allerjik şokla ölmesine neden oluyor. Bundan dolayı bebeklerde allerjiye neden olmaması için emzirirken yer fıstığı yenmemesi öneriliyor.  

Ayrıca ailesinde astım olanlara inek sütünü önermiyorlar. Kalsiyumu peynir ve yoğurttan almak gerekiyor demek ki.    

Hepimizin bildiği gibi kafeinin de azaltılması gerekiyor. Kafein sadece kahvede değil kolada ve çikolatada da var. Günde 163 mg kafein (ki bu iki fincan süzme kahve demek) düşük riskini iki kat arttırdığı söyleniyor, ancak bu konuda daha fazla çalışma yapılması gerekiyor, zira çeşitli kaynaklarda daha farklı bilgiler var.

Ve tabii ki herkesin bildiği içki, sigara ve uyuşturucu madde yasağı var. Buna doktora danışılmadan alınan ilaçlar da dahildir. Hatta bazan doktorların atladığı durumlar da olabilir, onun için alacağınız ilacın prospktüsünü okuyup gebelikte ve emzirirken kullanım hakkında bir uyarı varsa bunu doktorunuza hatırlatmanızda yarar var.

Bir cümle de REYE sendromu hakkında:

Bebeklerde ve emziren annelerde, çok özel bir durum söz konusu olmadığı sürece Aspirin kullanılmamalıdır. Aspirin, 12 yaş altındaki çocuklarda virüslerle oluşan çeşitli hastalıklarda ateş düşürücü olarak kullanıldığında, çocukluk çağının ölümcül hastalıklarından olan Reye sendromuna yol açabilir...  

Bu konuda kısa bir yazı hiç bir zaman yeterli değil. Ben ancak bu kadar toparlayabildim.  Sizin ya da bebeğinizin gazı için, sivilcesi için , şunun için bunun için size pek çok öneri gelecektir.

Benim size önerim,  DOKTORUNUZA DANIŞMADAN VEYA İYİCE ARAŞTIRMADAN YENİ BİR ŞEYLER DENEMEYİN.

Siz de ANNESAYFA köşeyazarı olmak isterseniz tıklayın...